کاربرد صمغ ها در بسته بندی دوغ

دوغ نوشیدنی است که از اختلاط ماست با آب و مقداری نمک تهیه می شود. دوفاز شدن این فراورده در طول زمان نگهداری ، مشکل عمده ای است که از پایین بودن PH و تجمع کازئین ها ناشی می شود. اگر چه امروزه به دلیل افزایش آگاهی مردم از زیان های مصرف نوشابه های گازدار ، تمایل به مصرف نوشابه های طبیعی از جمله دوغ رو به افزایش است ،ولی با وجود رعایت استانداردهای بهداشتی ، ویژگی های حسی و ظاهری این محصول چندان مورد توجه قرار نگرفته است. یکی از عمده ترین مشکلات ، دو فاز شدن آن طی نگهداری است که این مسئله از گرانروی پایین ، PH پایین و تاثیر آنها بر رسوب کردن پروتئین ها ناشی می شود. در این فرآورده به دلیل PH پایین ، پروتئین ها به نقطه ایزوالکتریک خود نزدیک می شوند و در نتیجه شروع به تجمع و رسوب می کنند که این امر سبب ناپایداری و ایجاد حالت دوفازی ، بعد از تولید و در حین نگهداری می شود (حدود 50-40 درصد جداسازی فازی طی یک ماه). در شرایط عادی ، آب انداختن دوغ ، ارزش غذایی آن را کم نمی کند ولی ظاهر طبیعی آن را نامطلوب می سازد.

طبق استاندارد ملی دوغ (2453) استفاده از ترکیبات ناروان ساز یا ضد دوفاز شدن که از نوع طبیعی یا مشابه طبیعی می باشند مجاز شمرده شده و غلظت آنها نباید از 10% ماده خشک بدون چربی شیری دوغ (وزنی/وزنی ) تجاوز کند. اضافه کردن هیدروکلوئیدها یا صمغ های طبیعی یکی از راههای افزایش پایداری ، جلوگیری از دوفاز شدن و جلوگیری از رسوب پروتئین ها در فرآوردهای تخمیری است. هیدروکلوئیدها یا صمغ ها با افایش گرانروی ظاهری فرآورده یا در اثر برهم کنش های کلوئیدی از نوع ممانعت فضایی (steric ) و دفع الکترواستاتیک ، سبب پایداری سامانه های تخمیری می شوند
کتیرا صمغی است که در تولید پایداری دوغ مؤثر است. کتیرا عصاره خشک‌ شده و به‌‌دست آمده از ساقه نوعی گون از جنس آستراگالوس است که بطور طبیعی در بخشی از آسیا از جمله ترکیه و ایران رشد می‌کند. کتیرا توسط سازمان FDA (سازمان غذا و داروی امریکا) به‌عنوان یک ماده غذایی سالم طبقه‌بندی شده است و در صنایع غذایی، داروسازی، آرایشی و بهداشتی کاربرد دارد. کتیرا از دو پلی ساکارید باسورین و تراگاکانتین تشکیل می شود. باسورین 60 تا 70 درصد کتیرا را تشکیل میدهد و کمپلکسی از اسیدهای پلی متوکسیله می باشد که در آب متورم می شود ولی حل نمی شود . باسورین به شکل یک مولکول کشیده می باشد که به فرم محلول ویسکوز در می آید. تراگاکانتین که احتمالا باسورین بدون متوکسیل می باشد ، حدود 30 تا 40 درصد صمغ را تشکیل می دهد و یک ترکیب محلول در آب می باشد. در تحقیقی که از چند هیدروکلوئید برای جلوگیری از ضد دو فاز شدن دوغ استفاده شد ، نتایج بدین صورت بیان شد که نقش اساسی در ایجاد پایداری دوغ توسط کتیرا بر عهده تراگاکانتین ( بخش محلول ) بود و احتمالا این ترکیب توانست با جذب شدن در سطح کازئین ها ( به واسطه سازوکارهای ممانعت فضایی و الکترواستاتیک ) موجب پایداری محصول شود. هم چنین یافته ها نقش کمکی باسورین را در ایجاد پایداری با افزایش گرانروی را به اثبات رساند . با توجه به این که کتیرا صمغی جاذب محسوب می باشد ، می توان از این ترکیب به عنوان یک صمغ جاذب در جلوگیری از دو فاز شدن دوغ استفاده کرد.
کتیرا از هیدروکلوئیدهای جاذب است ، با افزایش گرانروی و قدرت نگهداری آب سبب افزایش پایداری دوغ می شود .

تکنولوژی مراحل تولید آدامس

_{تکنولوژی مراحل تولید آدامس}

_{آدامس فرآورده ای است جویدنی که ماده اصلی آن صمغ پایه مصنوعی و یا صمغ طبیعی است و بر اساس نوع آن سایر مواد از جمله شکر و گلوگز مایع و یا شیرین کننده ها و مواد افزودنی مجاز ، تحت شرایط بهداشتی به نسبت های مشخص ، به آن افزوده می شود. بسته به نوع صمغ پایه مصرفی ، آدامس به انواع جویدنی Chewing gum و بادکنکی Bubble gumدسته بندی می شود، که وجه تمایز درقابلیت باد شدن نوع بادکنکی است.  همچنین هر یک از انواع آدامس می تواند به صورت مغزدار یا پوشش دار نیز تولید شود.}

_{صمغ پایه مصنوعی
صمغ پایه عمدتاٌ پلی مری است که به آن موادی مانند پر کننده ها Texturizers ،نرم کننده هاSoftners ، امولسیفایرها ،آنتی اکسیدان ها و مواد ضد چسپندگی Anti tacking agent به دندان افزوده می شود.میزان مواد پر کننده صمغ پایه شامل کربنات کلسیم ،کربنات منیزیم و یا سیلیکات منیزیم ( تالک 3 ) ، نباید در انواع جویدنی ، بیشتر از 25 در صد و در انواع بادکنکی ، بیشتر از 38 درصد وزن کل صمغ باشد.}             

ادامه نوشته

آدامس و ماشین آلات آن

آدامس و ماشین آلات آن

. رنگهای مجاز خوراکی

اسیدهای آلی مجازخوراکی

اسید سیتریک

اسید مالیک

اسید تارتاریک

اسید استیک

اسیدلاکتیک

اسیداسکوربیک

اسید فوماریک

اسیدآلجینیک

اسیدگلوکونیک

تغلیظ کننده های مجازخوراکی

1صمغ های مجاز خوراکی
2 ژلاتین
3 پکتین
4 سدیم کربوکسی متیل سلولز
5 صمغ عربی

نرم کننده های مجاز خوراکی

1 سوربیتول
2 لسیتین
3 روغن هاو چربیهای خوراکی خوراکی مایع
4 گلیسرین

آنتی اکسیدان های مجاز خوراکی

نشاسته خوراکی

براق کننده های مجاز خوراکی

موم کار نوبا
موم زنبور عسل
کاندلیلا
موم میکروکریستالین

پودر دکستروز


ماشین آلات مورد نیاز

1 – میکسر

2 – اکسترودر

3 – فرم دهی

4 – داژه

5 - سورتینگ

1 – میکسر : جهت مخلوط کردن شکر بین آدامس ، اسانس و گلوکز با یکدیگر استفاده می شود این میکسر دوجداره تمام استیل از نوعZ می باشد همراه با ژاکت آب گرم دارای 2 محور که در خلاف یکدیگر با دورهای مختلف حرکت می کنند .



2 – اکسترودر : جهت تزریق مواد مخلوط شده توسط میکسر به دستگاه فرم دهی طراحی شده است که به کمک 2عدد ماردون پر قدرت این عمل انجام می گردد و برای سهولت و بازده بالاتر دستگاه، قسمت خروجی آن دارای المنت می باشد و عرض کار 35 سانتی متر در نظر گرفته شده است .



3 – فرم دهی : مواد خروجی از اکسترودر وارد دستگاه فرم دهی می شود این دستگاه دارای 5 جفت غلطک می باشد که ضخامت آن قابل تنظیم است 3 غلطک ابتدای وظیفه تنظیم ضخامت را دارند و غلطک های انتهایی وظیفه برش و شکل دهی روی محصول را به عهد دارند که هر کدام توسط الکتروگیربکس مجزایی حرکت می کند و سرعت آنها به تنهایی قابل تنظیم است .



4 – دستگاه دراژه : پس از انجام عمل فرم دهی ، آدامس بصورت ورقه ای می باشد برای جدا شدن و لعاب دهی و براق کردن وارد دستگاه دراژه می شود این دستگاه بصورت چرخشی عمل کرده دارای دیگ استیل یا مسی ( با توجه به نیاز مشتری ) می باشد که بوسیله موتورگیربکس مجزا و بسیار کار آمد این عمل انجام می گیرد .



5 – سورتینگ : پس از عمل دراژه امکان چسبیده شدن یا خرد شدن برخی از آدامس های تولیدی وجود دارد جهت جلوگیری از تاخیر در دستگاه بسته بندی و کیفیت محصول بوسیله دستگاه سورتینگ موارد ذکر شده از محصول اصلی خارج می گردد .


مواد تشكيل دهنده آدامس

انواع مختلفي از آدامس ها وجود دارد. شامل : آدامس جويدني ، آدامس بادكنكي و آدامس متفرقه. مانند آدامس جرقه اي، آدامسي كه در وسط آبنبات وجود دارد يا آدامسي كه در وسط آن شيره طعم دار وجود دارد. مانند آدامس اوليپس.

تركيبات اصلي و اوليه آدامس شامل چهار مورد است :

1. Base آدامس 2. شكر 3. اسانس 4. جلا دهنده

براي توليد آدامس در قدم اول بايد از Base شروع كرد. Base آدامس ماده اي سفت و سفيد رنگ است كه داراي تركيبات مختلفي مي باشد. بيس هايي كه از كشورهاي خارجي وارد مي شود، بايد توسط مسئولين كنترل كيفي آزمايشگاه تست شده و تاييد مي گردد و وارد خط توليد مي گردد. Base داراي اشكال مختلفي مي باشد.

1- Base هاي ورقه اي و ضخيم كه به علت راحت تر بودن استفاده از آن در توليد دستي استفاده مي شود.

2- Base هاي فيتيله اي شكل .

3- Base هايي كه به شكل نخودچي و دايره اي شكل است كه به علت راحت تر بودن توزين و استفاده در صنعت مكانيزه از آن استفاده مي شود.

Base تركيبي است از مواد آلي . يعني تركيبات رزيني . صمغ ( سقز )‌ chickel / موادمعدني ، كه در ايران فقط از كربنات كلسيم استفاده مي شود و در كشورهاي خارجي از پودر كالك استفاده مي شود / و مواد حجم دهنده آدامس يا Filler

مخلوط بالا را در دماي بالا 70_60 درجه حرارت داده داخل ميكسر مي ريزند سپس در قالب مي ريزند تا سرد شود. در اين حالت Base آماده مصرف مي شود. درجه حرارت ميكسر بايد تنظيم شود. اگر Base بيشتر از آن حرارت ببيند خراب شده و اگر كمتر باشد، آب نمي شود.

سپس Base آماده شده ، شكر اسانس و گلوكز را با يكديگر مخلوط مي كنيم. گلوكز استفاده شده باعث نرم كردن آدامس مي شود. براي شيرين كردن آدامس شكر حتما بايد به صورت پودر در بيايد. در غير اين صورت بلورهاي شكر در حين جويدن آدامس ايجاد مشكل خواهد كرد.

مخلوط فوق را 10 تا 15 دقيقه هم مي زنيم و درون دستگاهي به نامExtuder مي ريزيم. اين دستگاه شبيه به چرخ گوشت است. مخلوط از خروجي دستگاه خارج شده و توسط 4 غلطك ضخامت آن تنظيم مي شود. براي آدامس هاي معمولي ضخامت بيشتر و براي آدامس Stick يا تخت ، خمير كاملا نازك مي شود. اين دستگاه مجهز به فلزياب نيز هست. در صورتي كه دستگاه در حين عبور خمير از اين قسمت تشخيص وجود فلز را بدهد، دستگاه از كار افتاده و كارگر آن قسمت از خمير را بريده و از خط خارج مي كند.

خمير آدامس در ادامه توسط تيغه ، برش هاي افقي و عمودي مي خورد و قطعه قطعه تقسيم مي شود. سپس تركيب ورقه اي حاصل را داخل صفحات چوبي قرار مي دهند تا آنها را انتقال دهند. بعد آنها را درون يخچال هايي با درجه حرارت زير 15 درجه به مدت 15- 10 ساعت بسته به شرايط محيطي قرار مي دهند تا سفت شود در اين قسمت مرحله اول به پايان مي رسد.

در مرحله دوم قطعات آماده شده را درون ديگهاي دراژه مي ريزند. اين ديگها ظرفهاي بزرگ چرخاني است كه توسط يك لوله بزرگ ، جريان هوا به درون آن دميده مي شود. علاوه بر آن داخل اين ديگها توپهاي پلاستيكي به اندازه توپ تنيس مي اندازند كه در حين چرخيدن ظرف ،‌ به آدامس ضربه وارد كرده و آنها را از يكديگر جدا كند تا در حين ريختن شربت بر روي آن آدامس ها به يكديگر نچسبد. بعد از جدا سازي تكه هاي آدامس آن را دوباره به سردخانه انتقال مي دهند. براي درست كردن تركيب براق روي آدامس ابتدا آب را به جوش مي آورند و سپس تا حد اشباع شكر را به آن اضافه مي كنند تا قوام پيدا كند. در اين مرحله مهم نيست كه شكر را به صورت پودر در آوريم . چون در آب حل شده و مشكلي ايجاد نمي كند. براي قوام بيشتر به آن پودر CMC) Carboccy Metilen Celulose ) اضافه مي كنيم. اين ماده پودر سفيد رنگي است كه آن را داخل آب جوش مي ريزند تا به شكل ژله در بيايد. سپس آن را به شربت فوق اضافه مي كنند تا شربت غليظ شود. اين ماده همچنين باعث مي شود تا رطوبت درون آدامس حفظ شود. داخل آدامس به تناوب اسانس و CMC مي ريزند تا شربت آماده شود.

بعد از آماده شدن دراژه ها و سرد شدن آدامس بدون جلا و سفيد رنگ است. لذا در هنگام بسته بندي به كاغذ مي چسبد. لذا جلا دهنده استفاده مي كنند. Glasing agent يا جلا دهنده كه به آن پودر كارنوباواكس نيز مي گويند، پودر زرد رنگي است كه براي اين كار استفاده مي كنند. براي سفيد شدن آدامس نيز در آن از دي اكسيد تيتانيوم استفاده مي شود.

بعد از آماده شدن آدامس و جلا دادن ، آن را الك مي كنند تا تكه هاي شكسته جدا شده و براي بسته بندي آماده شود.


تفاوت آدامس بادكنكي و آدامس هاي معمولي

آدامس بادكنكي يه صورت دراژه در نمي آ‌يد و قالب آن متفاوت است. به علت الاستيسيته بيشتر، آدامس حاي مواد آلي ( صمغ ) بيشتري است. همچنين به آن نرم كننده ديگري نيز مي زنند. يعني گلوكز به تنهايي نمي تواند تا اين اندازه آدامس را نرم كند. در نتيجه به آن سوربيتول و گليسيرين اضافه مي كنند. در آدامس هاي دراژه اسانس و شكر را در دو مرحله اضافه مي كنند. يعني آن را هم به Base اضافه مي كنند هم به پوشش روي آدامس .

ولي براي آدامس بادكنكي فقط در يك مرحله از اسانس و شيرين كننده استفاده مي شود. همچنين به علت نرم بودن زياد خمير، نمي توان آن را توسط غلطك نازك كرد. بلكه آن را درون اكستوتد ريخته و به صورت نوار 50- 40 متري در مي آورند. سپس آن را برش مي زنند و بسته بندي مي كنند.

براي آدامس استيك يا آدامس تخت نيز از همان نرم كننده آدامس بادكنكي استفاده مي كنند تا آدامس كه بسيار نازك است خورد نشود. سپس توسط غلطك بسيار نازك مي شود و برش هاي عمودي مي خورد ( بر خلاف آدامس دراژه )‌ سپس آدامس را به سردخانه انتقال مي دهند و بعد از سرد شدن آن را به صورت طولي تا كرده و با دست جدا مي كنند تا براي بسته بندي آماده شود.

دراژه هاي آماده شده و آدامس هاي استيك درون دستگاهي قرار مي گيرند و بخش هاي شكسته و يا چسبيده به هم آن از يكديگر جدا مي شوند. سپس آن ها درون دستگاه بسته بندي قرار مي دهند. اين دستگاه مي تواند دراژه ها را به صورت بسته هاي 6 تايي در آورد. بعد از آماده شدن ، بسته هاي 6 تايي درون بسته هاي مقوايي قرار گرفته و سلفون به دور آنها كشيده مي شود.

بعد ا ز سلفون كشي نيز آنها را به صورت چند تايي درون كارتن قرار داده و توسط دستگاه كارتن چسب كن خودكار ، كارتن ها را بسته بندي مي شود

Relax : اين آدامس توسط ايزومالت، سوربيتول، زايليتول، مانيتول و آسپارتام شيرين شده است.

Dirol : اين آدامس 32 درصد سوربيتول، 24 درصد مانيتول، 4 درصد زايليتول و مقداري هم آسپارتام دارد.

Orbit : اين آدامس داراي مانيتول، سوربيتول و آسپارتام است.

Extra : اين آدامس داراي مانيتول و سوربيتول است.

آدامس

 

یونانیان باستان صمغی به نام mastiche را که از درخت mastic تهیه می‌کردند، می‌جویدند، مردم کشورهای مختلف جهان موادی مانند آدامس را از صمغ و برگ گیاهان و علف به دست می‌آوردند و از آن موادی مانند آدامس‌های امروزی می‌ساختند.

رنگارنگ، چسبناک و مفید

عمر آدامس به  5 هزار سال رسید.

گویا آدامس، قدمتی 5‌ هزار ساله دارد. این را دانشمندان انگلیسی چندی پیش طی حفاری‌های باستان‌شناسی کشف کرده‌اند. همین چند هفته قبل، یک دانشجوی باستان شناسی با حفاری در منطقه‌ای در غرب فنلاند، یک قطعه آدامس مربوط به 5هزار سال پیش را کشف کرد که از صمغ کاج ساخته شده است.

 جالب اینجاست که جای دندان‌های انسان هم روی این آدامس به جا مانده است. این آدامس حاوی اسید کربنیک ویک ماده ضد عفونی‌کننده دهان برای رفع التهاب بوده است و باستان‌شناسان احتمال می‌دهند از این ماده برای تعمیر ظروف شکسته نیز استفاده می‌شده است.

از قرن‌ها پیش مردم مواد مختلفی را برای جویدن انتخاب می‌کردند، در واقع از همان دوران باستان چیزهایی وجود داشته که مردم دوست داشتند آن‌ها را بجوند.

یونانیان باستان صمغی به نام mastiche را که از درخت mastic تهیه می‌کردند، می‌جویدند. Betel که یک نوع ماده مسکن (مخدر) بود، در میان مردم هند طرفداران زیادی داشت و مردم آن را به‌عنوان نوعی آدامس می‌جویدند. مردم کشورهای مختلف جهان موادی مانند آدامس را از صمغ و برگ گیاهان و علف به دست می‌آوردند و از آن موادی مانند آدامس‌های امروزی می‌ساختند.

 آمریکایی‌های هندی‌تبار در آمریکای مرکزی، از صمغ درخت دیگری به نام ساپودیلا برای جویدن استفاده می‌کردند. در حدود سال 1850هم یک نوع آدامس که از پارافین ساخته شده بود به سرعت از آدامس‌های ساخته‌شده از صمغ و شیره درختان پیشی گرفت و محبوبیت یافت.

ولی آن چیزی که ما امروزه به اسم آدامس می‌شناسیم، اولین بار در قرن 19 مورد استفاده قرار گرفت. در سال 1884 فردی به نام سیتروس، اولین آدامس را ساخت که به صورت تجارتی وارد بازار شد.

 آدامس‌های مدرن برای اولین بار در دهه 1860 در آمریکا از ماده‌ای به نام chicle ساخته شد. این ماده اولین بار برای ساخت لاستیک از مکزیک وارد آمریکا شد، ولی توفیقی در ساخت لاستیک مناسب به دست نیاورد و از آن جایی که «هر چیز به خار آید، روزی به کار آید»، اندیشه‌ ساخت آدامس از این ماده برای اولین بار به ذهن فردی آمریکایی به نام «توماس آدامس» رسید.

آقای آدامس در سال 1871، برای اولین بار دستگاهی ساخت که آدامس را به صورت خودکار تولید می‌کرد و نام خودش را هم روی محصولش گذاشت.

آدامس‌هایی که از chicle و صمغ‌های گیاهی دیگر تهیه می‌شوند قوام نرم‌تر و طعم بهتری نسبت به آدامس‌های مصنوعی دارند؛ ولی به هر حال در سال‌های بعد از آن کارخانجات سازنده آدامس، مواد مصنوعی (سنتتیک) دیگری را به‌دلیل قیمت کمتر و صرفه بیشتر، همچنین به علت در دسترس بودن، جایگزین مواد اولیه گیاهی کردند.

 در آمریکا هنوز هم آدامس Glee از فرآورده‌های گیاهی و طبیعی مانند chicle تولید می‌شود.

 اما در ایران جویدن صمغ گیاه «ون» در میان مردم طرفداران زیادی داشته است و هنوز هم پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها سقز را به نوه‌های خود توصیه می‌کنند!

 سفر آدامس در کارخانه

بخش اصلی آدامس یک صمغ رزینی یا صمغ آدامس است که رنگ و طعم‌های مختلف: پرتقالی، موزی، شکلاتی، نعناعی و... با افزودن اسانس هر یک از این طعم‌ها به این ماده اصلی به دست آمده است. ماده اصلی آدامس از مواد مختلفی شامل صمغ‌های گیاهی گرفته تا پارافین، موم زنبور عسل، پلی‌اتیلن و پلی‌ونیل استات متغیر است.

 البته صمغ‌های درختان بیشتر در ساختن آدامس‌های اولیه و در واقع در ساخت ابعاد آدامس‌های امروزی استفاده می‌شده است و امروزه بیشتر کارخانجات آدامس‌سازی، از پارافین و موم زنبور عسل و سایر فرآورده‌های سنتتیک در فرمول آدامس خود استفاده می‌کنند. البته فرمول آدامس هر کارخانه‌ای کاملاً سری است و به صورت دقیق ارائه نمی‌شود، گرچه کلیات آن بین کارخانه‌های مختلف مشترک است.

در کاخانجات ساخت آدامس، ابتدا صمغ رزینی اولیه آدامس (ماده اصلی آدامس) در دمای 115 درجه ذوب می‌شود و همان‌ طور که به صورت روان و نرم درآمده است، از یک شبکه سوراخ‌دار عبور داده می‌شود تا ناخالصی‌های آن گرفته شود. سپس این ماده مذاب وارد ظرف‌های بزرگ مخلوط‌کننده می‌شود و در آن‌جا اجزای دیگر آدامس مانند شکر، شیره غلات، مواد رنگی و مواد طعم‌دهنده و نگهدارنده به این مایع افزوده و مخلوط می‌شود.

 این مایع یک‌دست سپس وارد بخش سردتری از دستگاه می‌شود که این قسمت از دستگاه، مواد واردشده را به کمک غلتک و با کاهش حرارت به صورت لایه‌های نازک آدامس در‌می‌آورد و به شکل‌ها و اندازه‌های دلخواه می‌برد. آدامس‌هایی که با غلاف‌های سخت آب‌نباتی پوشیده شده‌اند، باید در لایه‌های ضخیم‌تری تهیه شوند و مراحل ساخت طولانی‌تری هم دارند.

 آدامس‌های نعناعی و دارچینی دشمن بوی بد دهان

 شما از آن دسته افرادی هستید که از بوی دهانتان نگرانید و راه‌های مختلفی مانند استفاده از دهان‌شوی‌های خوشبوکننده و... را تجربه کرده‌اید؟

مشخص شده است که 85 درصد بوی بد دهان ناشی از عوامل موضعی داخل دهان است. عفونت دستگاه تنفسی یا سینوزیت و گرسنگی از علل دیگر بوی بد دهان هستند. هنگام گرسنگی، گازهای بدبوی حاصل از فساد شیره پانکراس از دهان خارج و باعث به وجود آمدن بوی بد در دهان می‌شوند.

سیر و پیاز هم از دیگر عوامل به وجود آمدن بوی بد دهان هستند؛‌ بقایای این خوراکی‌های بودار در دهان یا معده توسط باکتری‌ها تجزیه و به گازهای بدبوی گوگرددار تبدیل می‌شوند که بوی بد دهان را به همراه دارند. محققان دریافته‌اند روغن‌های برخی گیاهان مانند نعناع، دارچین، کرفس و... می‌توانند با از بین بردن باکتری‌های تولیدکننده این گازهای خوشبو(!) بوی بد دهان را کاهش دهند.

 بنابراین اگر این بار هوس خوردن سیر یا پیاز تازه را کردید، حتماً بعد از آن دندان‌هایتان را مسواک بزنید و نخ بکشید و یک عدد آدامس با طعم‌ دارچین یا نعناع میل کنید. البته فراموش نکنید برخی آدامس‌های دارچین‌دار بسیار تند و تیز هستند و همچنین بعضی افراد به آن‌ها آلرژی دارند و پس از جویدن آن‌ها دچار سوختگی مخاط دهان یا آفت می‌شوند. اگر جزء این گروه از افراد هستید، می‌توانید از کرفس‌ تازه، هلو، اسفناج یا چای استفاده کنید و همواره دهانی خوشبو داشته باشید.

آدامس دشمن پوسیدگی دندان

 نقش جویدن آدامس‌های بدون قند در حفظ و نگهداری بهداشت دهان، موضوعی است که در سال‌های اخیر پایه بسیاری از مطالعات بوده است.

این تحقیقات نشان داده‌اند که جویدن آدامس بدون قند پس از هر وعده غذایی، موجب کاهش پوسیدگی دندان‌ها و بهبود بهداشت دهان خواهد شد. پس از خوردن غذا، PH پلاک دندانی (مجموعه‌ای سازمان‌یافته از میکروب‌های پوسیدگی‌زا در یک زمینه از جنس پروتئین‌های بزاقی که به سطح دندان چسبیده‌اند) تا حد زیادی اسیدی خواهد شد و میکروب‌های پوسیدگی‌زا باعث تجزیه بافت سخت دندان می‌شوند و دندان به سمت پوسیده شدن پیش می‌رود.

 اما آدامس‌های بدون قند با تحریک ترشح بزاق بیشتر از غدد بزاقی، میزان پوسیدگی دندان‌ها را کاهش می‌دهند. هنگامی که با جویدن آدامس بزاق بیشتری در دهان تولید شود، علاوه بر این‌که سطح دندان‌ها بهتر از بقایای مواد غذایی پاک می‌شوند، به‌دلیل افزایش بی‌کربنات‌های بزاقی، حالت اسیدی که در نتیجه فعالیت باکتری‌های پوسیدگی‌زا در دهان ایجاد شده بود، خنثی می‌گردد و اسید نمی‌تواند مواد معدنی دندان را در خود حمل و دندان‌ها را پوسیده کند.

 در یک تحقیق جدید به یک گروه از افراد آدامس‌های بدون قند داده‌اند و به گروه دیگر از این نوع آدامس نداده‌اند. سپس از گروه اول خواسته‌اند پس از خوردن هر وعده غذایی یک عدد از این آدامس‌ها را بجوند و پس از مدتی میزان پوسیدگی دندان‌های این 2 گروه را با هم مقایسه کرده‌اند و به این نتیجه رسیده‌اند که در گروهی که از این نوع آدامس‌ها استفاده کرده‌اند، میزان پوسیدگی دندان‌ها بسیار کمتر از گروه دیگر بوده است. نکته جالب توجه دیگر این‌که اگر جایگزین قندی این آدامس‌های بدون قند زایلتول باشد، در مقایسه با آدامس‌هایی که قند سوربیتول دارند، میزان پوسیدگی دندان‌ها باز هم کاهش بیشتری خواهد یافت.

نتایج تحقیقات دیگری نشان داده‌اند که اگر کودکان جویدن آدامس‌های بدون قند را از یک سال قبل از رویش اولین دندان دایمی خود یعنی حدود 5 سالگی آغاز کنند، میزان پوسیدگی دندان‌هایشان باز هم بیشتر کاهش خواهد یافت.

توجه کنید آدامس‌های معمولی که با قند سوکروز شیرین شده‌اند، موجب پوسیدگی دندان‌ها می‌شوند؛ چون گرچه ترشح بزاق را افزایش می‌دهند ولی این قند مدتی طولانی در مجاورت دندان‌ها باقی می‌ماند و موجب پوسیدگی دندان‌ها می‌شود. خلاصه آن‌که برای پیشگیری از پوسیدگی دندان‌هایتان آدامس بدون قند (suger-free) بجوید و همچنین برای کودکانی که طرفدار پروپا قرص آدامس هستند، حتماً از این نوع آدامس‌ها تهیه کنید.

 آدامس‌های بدون قند

شاید شما هم نام آدامس‌های بدون قند را شنیده باشید، ولی این آدامس‌ها آیا واقعاً بدون قند هستند و فرقی با آدامس‌های معمولی دارند؟

 در جواب باید گفت که این آدامس‌ها بدون قند نیستند، بلکه در آن‌ها از شیرین‌کننده‌های جدیدی که جایگزین قندوشکر هستند و به قندهای تخمیرنشدنی معروفند، استفاده شده است. از این قندها می‌توان به اریتریتول، ایزومالت، زایلیتول، سوربیتول و مانیتول اشاره کرد. این شیرین‌کننده‌ها همان موادی هستند که جایگزین قند در نوشابه‌های رژیمی هم شده‌اند.

از میان این شیرین‌کننده‌ها، مانیتول، سوربیتول و ایزومالت بسیار کند توسط باکتری‌ها تخمیر می‌شوند و روند پوسیدگی دندان‌ها را کند می‌کنند. اما زایلیتول تنها شیرین‌کننده‌ای است که اصلاً توسط باکتری‌های پوسیدگی‌زا تخمیر نمی‌شود. بنابراین آدامس‌هایی که با این شیرین‌کننده شیرین شده باشند، کمترین اثر پوسیدگی‌زایی را خواهند داشت. پس فراموش نکنید این بار که آدامس بدون قند خریدید، برچسب روی جعبه را مطالعه و نوع شیرین‌کننده آن را کنترل کنید.

 آدامس‌هایی که بیش از 50 درصد شیرین‌کننده‌های آن‌ را زایلیتول تشکیل می‌دهد، به‌دلیل تحریک ترشح بزاق و درصد بالای قند تخمیرنشدنی برای سلامت دندان‌ها و بهداشت دهان مناسب و مفید هستند.

 درباره انواع رایج آدامس‌های موجود بدون قند در بازار ایران، و محتویات آن‌ها می‌توان گفت:

Relax: این آدامس توسط ایزومالت، سوربیتول، زایلیتول، مانیتول و آسپارتام شیرین شده است.

 Dirol: این آدامس 32 درصد سوربیتول، 24 درصد مانیتول، 4 درصد زایلیتول و مقداری هم آسپارتام دارد.

 Orbit: این آدامس دارای مانیتول، سوربیتول و آسپارتام است.

 Extra: این آدامس دارای مانیتول، مانیتول و سوربیتول است.

 آدامس‌های فلورایددار

 فلوراید ماده‌ای است که به‌عنوان محافظ دندان‌ها در برابر پوسیدگی معروف شده است و در دنیای امروزی که پوسیدگی دندان‌ها شایع‌ترین بیماری‌ دهان و دندان است و کمتر کسی پیدا می‌شود که آن را تجربه نکرده باشد، نقش کلیدی و مهمی را ایفا می‌کند. تحقیقات زیادی نشان داده‌اند که فلوراید خواص متوقف‌سازی پوسیدگی دندان را دار است.

 خوردن فلوراید موجب می‌شود، که به درون بزاق ترشح شود و تولید اسیدهای پوسیدگی‌زا در محیط دهان را توسط باکتری‌ها کاهش دهد. همچنین وجود فلوراید در ساختمان مینای دندان، آن را در برابر پوسیدگی مقاوم می‌سازد و حتی باعث ترمیم پوسیدگی‌های اولیه دندان‌ها نیز می‌شود.

به‌دلیل همین خواص، فلوراید امروزه به بسیاری از خمیر دندان‌ها و دهان‌شویه‌ها و حتی آب آشامیدنی نیز اضافه می‌شود و در سال‌های اخیر سر‌و کله‌اش در آدامس‌ها نیز پیدا شده است! امروزه به آدامس‌های بدون قند (suger-free) فلوراید اضافه کرده‌اند. نتایج یک مطالعه جدید نشان داد آدامس‌های بدون قندی که دارای فلوراید هستند در مقایسه با آدامس‌های بدون قند معمولی، میزان پوسیدگی دندان‌ها را بیشتر کاهش می‌دهند.

با جویدن آدامس شما از زیاد خوردن در مهمانی‌ها و ناخنک زدن به یخچال در خانه‌ رهایی خواهید یافت و از خوردن خوراکی‌هایی که کالری زیادی دارند، جلوگیری خواهید کرد. به این ترتیب همین آدامس کوچولو که 5 تا 10 کالری انرژی دارد، شما را از شر میان‌وعده‌های پرکالری نجات می‌دهد .

 کوچولو، باز آدامست‌ رو قورت دادی!

زیاد نگران نباشید، هیچ اتفاقی نخواهد افتاد. بعضی‌ها می‌گویند اگر آدامس را قورت بدهی 7 سال در شکمت خواهد ماند و شکمت مثل یک آدامس بادکنکی حسابی باد خواهد کرد! بعضی‌ها هم از چسبیدن آدامس به معده و روده نگرانند.

 ولی حقیقت این است که هیچ اتفاقی پیش نخواهد آمد و معمولاً لاشه آدامس پس از چند روز از بدن دفع خواهد شد.

 آدامس‌ها از 5 جزء اصلی تشکیل شده‌اند؛ شیرین‌کننده‌ها، نرم‌کننده‌ها، شیره غلات، طعم‌دهنده‌ها و در نهایت صمغ اولیه آدامس (که همان حجم اصلی آدامس را می‌سازد).

 غالب مواد اولیه به راحتی حین جویدن در آب دهان حل و جذب بدن می‌شوند، اما صمغ آدامس که حل‌نشدنی است راهی یک مسافرت نه چندان طولانی در دستگاه گوارش خواهد شد و تمام مراحل هضم را طی خواهد کرد.

 این ماده در نهایت هضم نخواهد شد و به آسانی پس از چند روز مانند ذرت بو داده یا دانه‌های انار از بدن دفع خواهد شد.اما باید این نکته را فراموش نکنید که اگر توده بسیار بزرگی از آدامس (مثل چند آدامس به هم چسبیده) یا آدامس‌های زیادی با فواصل زمانی کوتاه و پشت سر هم را ببلعید، این کار باعث انسداد دستگاه گوارش می‌شود. به‌عنوان مثال چندی پیش 4 عدد سکه پوشیده شد در یک غلاف آدامسی از مری یک کودک یک ساله خارج شد.

 به هر صورت شما می‌توانید به راحتی به فرزندتان آموزش دهید که آدامس برای جویدن است نه قورت دادن!

پرسش‌های آدامسی

 اگر تا به حال در مورد آدامس این سؤال‌ها ذهنتان را مشغول کرده، شاید این جواب‌ها به شما کمک کند.

•  آیا من می‌توانم آدامس در خانه تهیه کنم؟

خیر. این کار را در خانه انجام ندهید. مخلوط کردن مواد اولیه آدامس نیاز به حرارت زیادی دارد و اگر شما از قابلمه و ظرف‌های معمولی آشپزخانه استفاده کنید، این ظرف‌ها معمولاً می‌سوزند و آسیب می‌بینند.

• چگونه آدامس را از روی موهایم پاک کنم؟

 برای پاک کردن آدامس از روی موها، یک ماده روغنی مانند روغن نباتی یا روغن بادام زمینی کارساز است. چگونه آدامس را از روی لباس‌هایم پاک کنم؟ پاک کردن آدامس از روی لباس و سایر پارچه‌ها، با گذاشتن یک قطعه یخ روی پارچه امکان‌پذیر است. اگر آدامس چسبیده به لباس، سخت و خشک شده است شما می‌توانید با استفاده از یک عدد چاقوی کند، آن را از روی پارچه بتراشید.

• چرا آدامس شکلاتی نداریم؟

چون روغن کاکائو که در ساخت آدامس به کار می‌رود، صمغ رزینی اولیه آدامس (ماده اصلی آدامس) را خیلی نرم می‌کند؛ بنابراین امروزه فقط موادی که طعم کاکائو را می‌دهند به‌عنوان اسانس به آدامس اضافه می‌کنند.

•  آدامس‌های مختلف چند کالری انرژی دارند؟

آدامس‌ بادکنکی 27 کالری، آدامس معمولی 10 کالری، آدامس بادکنکی بدون قند 15 کالری.

•  چرا بعضی کودکان پس از جویدن آدامس دچار دل‌درد می‌شوند؟

 جویدن آدامس باعث نفخ شکم می‌شود. چون هنگام جویدن آدامس، مقداری هوا وارد بدن می‌شود و به‌اصطلاح‌ هوا خورده می‌شود. به علاوه گاز شکم در اثر خروج گاز ناشی از شکر هضم‌نشده نیز است، مخصوصاً در مورد آدامس‌های بدون قند باید گفت چون هضم نمی‌شوند، پس از آن هم می‌توانند گاز تولید کنند.

•  چرا بهتر است در طول مسافرت‌های هوایی آدامس بجویم؟

چون جویدن آدامس به تبادل هوا در پشت پرده صماخ کمک می‌کند و از آزردگی گوش یا به‌اصطلاح «گرفتن گوش» که در اثر تغییر فشار در هنگام پرواز رخ می‌دهد، جلوگیری به عمل می‌آورد.